

سید مهدى موسوىزاده «وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَهً لَکَ عَسى أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُودا؛ و قسمتى از شب را به خواندن قرآن و نماز زنده بدار درحالىکه عبادتى افزون براى توست. امید است که پروردگارت تو را به مقامى پسندیده برانگیزد».[۱] اذکار، عبادات، اوراد، ریاضات شرعى و خلاصه هر چیزى که مؤمن براى […]
سید مهدى موسوىزاده
«وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَهً لَکَ عَسى أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُودا؛ و قسمتى از شب را به خواندن قرآن و نماز زنده بدار درحالىکه عبادتى افزون براى توست. امید است که پروردگارت تو را به مقامى پسندیده برانگیزد».[۱] اذکار، عبادات، اوراد، ریاضات شرعى و خلاصه هر چیزى که مؤمن براى سیر در صراط مستقیم و رسیدن به عوالم معنا به آنها نیاز دارد، بر دو قسماند: یک قسم آن اعمالى است که جنبه اختصاصىشان زیاد است؛ به گونهاى که تشخیص مناسب بودن عملى براى شخص خاصّى بسیار مشکل است و نیاز به بصیرتى مخصوص دارد. امّا قسم دوم اعمالى است که جنبه عمومىشان بیشتر است؛ هر چند در این گونه اعمال نیز رعایت جهات خاصّى لازم است. از جمله اعمال قسم دوم، نماز شب است؛ اسرار و نعمتهاى عجیبى در بیدارى سحر و احیاى شب به عبادت است! خداى متعال در قرآن کریم در ضمن برشمردن اوصاف متّقین مىفرماید:
«کانُوا قَلیلًا مِنَ اللَّیْلِ ما یَهْجَعُونَ* وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ؛ مقدار کمى از شب را مىخوابیدند و در سحرها طلب آمرزش مىکردند».[۲] فضیل بن یسار که از اصحاب امام جعفر صادق علیه السلام است، از آن امام نقل مىکند که فرمود:
«إِنَّ الْبُیُوتَ الَّتِی یُصَلَّى فِیهَا بِاللَّیْلِ بِتِلَاوَهِ الْقُرْآنِ تُضِیءُ لِأَهْلِ السَّمَاءِ کَمَا تُضِیءُ نُجُومُ السَّمَاءِ لِأَهْلِ الْأَرْض؛ خانههایى که شبانه در آن نماز و قرآن خوانده مىشود آنگونه براى اهل آسمانها روشنافشانى مىکند که ستارگان آسمان براى اهل رمین نورافشانى مىکنند».[۳] عبد الله بن سنان، از امام صادق علیه السلام در مورد عبارت «سیماهُمْ فی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ [ذلک مَثَلُهم فِی التّوریه]؛ در صورتهاى آنان اثر سجده است [این مثل آنها در تورات است].» که درباره مؤمنین به پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم نازل شده پرسید. ایشان در جواب فرمودند: «هُوَ السَّهَرُ فِی الصَّلَاه؛ در اثر نماز خواندن در دل شب است».[۴] مرحوم شیخ محمّد تقى مجلسى رحمه الله در شرح این کلام امام علیه السلام مىفرماید: «أی آثار السهر من رقه القلب و الخضوع و الخشوع و اصفرار الوجه؛ یعنى آثار شب زندهدارى از دلنازکى و خضوع و خشوع و زردى صورت در آنها باشد».[۵] در سیره علماى ربّانى نیز همواره التزام به بیدارى شب و تهجّد یکى از اعمال ثابت و از مسلّمات سلوک وجود داشته است. به عنوان مثال، مرحوم آیت الله سید شهاب الدین مرعشى نجفى رحمه الله در ضمن وصایاى خود به فرزندشان مىنویسند:
«واوصیه ان یدفن معی الخمره (السجاده) التی صلیت علیها سبعین سنه صلاه اللیل. و اوصیه ان یدفن معی السبحه التربتیه التی استغفرت بعددها فی الاسحار؛ و سفارش مىکنم که سجادهاى که هفتاد سال بر آن نماز شب خواندم و تسبیح تربتى که چند سال در سحرها با آن، از خدا طلب آمرزش کردم، همراه من دفن شود».[۶] همچنین یکى از شاگردان آیت الله سید عبد الکریم کشمیرى رحمه الله از ایشان نقل مىکند که فرمودهاند:
«… قرآن زیاد خواندن، نماز شب و امثال اینها مقام مىآورد».[۷] آیت الله سید محمّد حسین حسینى طهرانى رحمه الله، از علّامه سید محمّد حسین طباطبائى رحمه الله نقل کرده که فرمود:
«… یک روز درِ مدرسهاى ایستاده بودم که مرحوم قاضى رحمه الله از آنجا عبور مىکردند. چون به من رسیدند، دست خود را روى شانه من گذاردند و گفتند:
«فرزندم، دنیا مىخواهى نماز شب بخوان، آخرت مىخواهى، نماز شب بخوان!»[۸]
پیوستها:
[۱]. سوره ذاریات: ۱۷ و ۱۸
[۲] . من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۴۷۳٫
[۳] .. همان.
[۴] . روضه المتّقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۷۷٫
[۵] . الاجازه الکبیره، ص ۵۲۹٫
[۶] . آفتاب خوبان، ص ۶۸٫
[۷] . مهر تابان، ص ۲۶٫
[۸] . الکافى، ج ۲، ص ۲۲۵، حدیث ۱۲؛
این مطلب بدون برچسب می باشد.