یکى از مشکلات ما گاهى این است که همه کارها و اصلاح خودمان را از ذکر گفتن مى‏ خواهیم به دست بیاوریم و این طور نمى ‏شود.
– ذکرِ تنها، همه کار نمى‏ تواند بکند بلکه مقدمات مى‏ خواهد. گاهى طرف ذکر مى‏ گوید زیاد هم مى‏ گوید منتهى به توجهاتش اضافه نمى‏ شود؛ بخاطر این است که خیلى شرائط باید جمع باشد تا یک ذکرى اثر خودش را بکند و حرکت ایجاد کند.
– به تعبیر آن آقا که مى ‏فرمود: مى ‏گویند بنزین ماشین را مى‏ برد اما ماشین علاوه بر بنزین خیلى چیزهاى دیگر مى ‏خواهد تا راه برود؛ ماشین باید روشن باشد، راننده داشته باشد، هدایت بشود و … تا راه برود.
– ذکر انسان را حرکت مى ‏دهد ولى شرائطی هم دارد مثل توجه داشتن و نبود تشتت فکری، خلوت و آرامش، رعایت تناسب در انتخاب ذکر، داشتن مراقبه در طول روز و رعایت تقوی و …
تازه ذکر با تمام شرائطش یک بخشى از کار است.
یکی از شرایط تاثیر گزاری ذکر و یکى از چیزهائى که به ذکر نیرو مى ‏دهد، این است که یک خلوتى مى‏ خواهد. خلوتى که در آن ذهن مشغول نباشد. خاصیت ذکر این است که انسان را به یک حالت انسجام مى‏ رساند و سوق به وحدت می دهد؛ اگر من این حالت را امروز مصرف کردم و در روز یا در شب در خلوتى نشستم و فکرم خالى از اغیار بود و از تکثّر درآمد و دیگر از کار افتاد مگر در ملکوت، این ذکر خیلى من را جلو مى ‏برد؛
– امّا اگر پیوسته اشتغال روى اشتغال در ذهنم بود و مرتب کثرات روى کثرات در خیالم موج زد دیگر این ذکر گفتن نتیجه بخش نیست.
یکی دیگر از شرایط گفتن ذکر این است که ذکر گفتن ادا کردن مى‏ خواهد.
خیلى از بزرگان در مورد ذکر اللّه‏ که صحبت مى‏ کردند مى ‏فرمودند کلماتش باید درست ادا شود؛ مثلا همزه ‏هایش باید از هم تفکیک شده و مشخص باشد.
 – گفتن اذکار شاید که جوهره صدا را نخواهد اما یک وقت یک نفر بدون جوهره صدا، کلمات را ادا مى‏ کند فقط صدایش جوهره ندارد و الا اگر کسى پهلویش باشد کلمات را قشنگ مى‏ شنود؛ اینطور ذکر گفتن خوب است ولى از این مرتبه هر چه تنزل پیدا کرد آرام آرام با هوا و نفس طرف خلط میشود.
 – یعنى ممکن است طرف کم کم از این حالت صدا، پائین تر بیاید و به جایی برسد که دارد نفس مى‏ کشد و ذکرش را در قوه مصورّه خودش تصور     مى‏ کند، در نفسش هم فکر مى‏ کند که دارد ذکر مى‏ گوید. این نوع ذکر به درد نمى‏ خورد. اینطور ذکر گفتن مثل مطالعه مى ‏ماند که با رفت و آمد نَفَس و با دم و بازدم ادا مى ‏شود و با صوت تفکیک حروف نمى‏ شود، این رقم ذکر گفتن جواب نمى ‏دهد.
 – ذکر، باید مشخص و شفاف ادا شود. این نوع ذکر گفتن جواب نمى ‏دهد. عددش هم که زیاد باشد، ۴۰ هزار تا هم که کسى بگوید فایده ندارد و جواب نمى‏ دهد. این نوع ذکر را مثل توجه حساب مى‏ کنند نه ذکر و آثار ذکر برایش مترتب نیست.
 – در اذکار طولانى جوهره صدا غالبا باعث سردرد مى‏ شود و صلاح نیست که کسى بخواهد بلند بگوید. قرآن خواندن زیاد هم با صداى بلند گاهى انسان را دچار مشکل مى ‏کند؛ صدای انسان موقع ذکر جوهره نداشته باشد؛ امّا صدای خفیف باشد.