محو دلدار : بحثی پیرامون طول عمر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف (  خُلُق  ۲۰)

برگرفته از سخنرانی آیت الله ناصری (دامت برکاته)

بسم الله الرحمن الرحیم ولا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم …
می‌گویند روزهای جمعه به امام زمان علیه السلام تعلق دارد؛ هر چند همه روزها و همه ساعات متعلق به امام زمان علیه السلام است. بقای زمان و زمانیات به وجود حضرت است. چطور تعلق نداشته باشد؛ در حالی که روح عالم وجود، حضرت بقیه الله علیه السلام است؛ لکن روزهای جمعه ارتباط بیشتری با حضرت دارد، نه این‌که سایر زمان‌ها با حضرت بی‌ارتباط باشد.
اشکال مربوط به طول عمر حضرت
اشکالی که درباره حضرت، مطرح می‌شود این است که حضرت بقیه الله علیه السلام بیش از هزار سال قبل متولد شد؛ در حالی که معمولا عمرها بین پنجاه و شصت و هفتاد تا نود می‌باشد. چطور ممکن است حضرت این قدر عمر کند؟
پاسخ
دلائل طبیعی مرگ انسان‌ها، چهار چیز است: مرض‌های مزمن، غذاهای غیر مناسب، آب و هوای نامناسب و ناراحتی‌های روحی. این چهار امر، سبب ضعف و فوت انسان می‌شود. از طرفی مسلم است که چهار خِلط در وجود انسان هست؛ سودا، صفرا، خون و بلغم. اگر انسان بتواند این چهار خلط را متعادل نگه دارد، بدنش همیشه صحیح و سالم است. تعادل این چهار خلط، سبب بقای انسان است. حضرت بقیه الله – روحی له الفدا- این چهار خلط را در وجود خود متعادل نگه داشته است؛ لذا نه پیر می‌شود نه مریض.
اینجا یک سؤال فرعی را که بی‌ارتباط با بحث نیست مطرح کنیم و آن این‌که، گاهی سؤال می‌شود اگر امام زمان علیه السلام به کسی احتیاج ندارد؛ پس این‌که بزرگان می‌گویند برای امام زمان علیه السلام صدقه بدهید و عبادات را محضر حضرت هدیه کنید و … برای چیست؟
در جواب می‌گوییم: ‌حضرت، بیمه حق تعالی است. ذخیره الهی است و عُصاره عالم وجود است. حضرت حق، وجود امام زمان علیه السلام و حیات و صحتش را تا موقعی که تشکیل حکومت جهانی بدهد، تضمین کرده است. این مسلم است؛ ولی توسلات ما برای استفاده خود ما است؛ برای مثال، این لامپی که اینجا روشن است، هیچ احتیاجی به من ندارد. من احتیاج به نور دارم. پس موقعی که صدقه برای حضرت دادم، مثل دست گذاشتن روی کلید است که نور ولایی وجود خودم را روشن کرده‌ام و خودم استفاده می‌کنم، نه امام زمان علیه السلام .عبادات و صدقات، برای این است که ما از وجود حضرت استفاده بکنیم و بین من و وجود حضرت، ارتباطی باشد.
جواب دوم
حضرت، امامِ زمان است. امام زمان علیه السلام مقدم بر زمان است. ما یک زمان داریم و یک زمانیات. زمان، مقدار گذشت وقت است. آنچه در این وقت قرار بگیرد را زمانی می‌گویند. امام زمان علیه السلام خارج از زمان و زمانیات است. نه داخل در زمان است و نه داخل در زمانیات؛ بلکه امامِ زمان و مقدم بر زمان است؛ یعنی در عالم امر و در عالم مجردات است. محیط به عالم وجود است؛ لذا زمان در حضرت اثر نمی‌کند. آن چیزی که جوان را پیر می‌کند، آن چیزی که نو را کهنه می‌کند، آن چیزی که دور را نزدیک می‌کند، زمان است و امام زمان علیه السلام خارج از زمان و مقدم بر زمان است. ما، مؤخر از زمان هستیم. می‌گوید : «وَالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ» ^۱ انسان، مؤخر از عصر است. عصر یعنی زمان و زمان، مقدم بر من است و من، زمانی هستم؛ لذا زمان روی من اثر می‌کند؛ اما حضرت بقیه الله، صاحبِ زمان است، امام زمان است؛ مثل امام جماعت که مقدم بر جماعت است، امام زمان علیه السلام هم مقدم بر زمان است. زمان نمی‌تواند و حق ندارد در او اثر بکند.
به جان امام زمان علیه السلام قسم! هر روز صبح، خورشید که می‌‌خواهد طلوع بکند، اگر امام زمان علیه السلام اجازه ندهد، طلوع نمی‌کند. خدا شاهد است هر روز عصر که می‌‌خواهد غروب بکند، از امام زمان علیه السلام اجازه می‌گیرد و غروب می‌کند. چنین خورشید و منظومه‌ای که طلوع و غروبش به اجازه حضرت باشد، چطور می‌تواند در وجود حضرت سرایت بکند؟!
در روایات است موقعی که حضرت ظاهر می‌شود، در ظاهر، به سن چهل سالگی یا سی و پنج سالگی است. با وجود این‌که هزار و صد و هفتاد و شش سال از عمر شریفش رفته است، یک موی سفید در وجودش نیست؛ علتش این است که زمان نتوانسته اثر بکند.
جواب سوم
وقتی خداوند بخواهد کسی را زنده بدارد، قدرت بر این کار دارد. در واقع اولاً دلیلی بر محال بودن طول عمر حضرت وجود ندارد و این امر امکان عقلی دارد. حال اگر کسی در قدرت مطلق خداوند تردیدی نداشته باشد، به راحتی می‌پذیرد که مسأله طول عمر حضرت هیچگونه اشکالی ندارد؛ زیرا «انّ الله علی کلّ شیء قدیر».
در این زمینه مطالب دیگری هست که -ان‌شاءالله- مواقع دیگر به آن می‌پردازم. اینک داستانی درباره حضرت عرض می‌کنم.
داستان تشرف بحر العلوم یمنی
خیلی از آقایان فعلی مرحوم آیت الله میرجهانی رحمه الله را دیده‌اند. ایشان می‌گفت: نجف، در دفتر مرحوم آقای سید ابوالحسن اصفهانی رحمه الله مشغول بودیم. یک روز نامه‌ای از یمن آمد. نامه را بحرالعلوم یمنی از علمای سنی مذهب یمن نوشته بود. نامه را باز کردیم. در آن، شعر مفصلی بود و این شعر را یک نفر از کسانی که قلبش مختوم به مهر نفاق در کاظمین بود، سروده بود. من حدود چهل و هشت سال قبل از این، او را دیده بودم. سنی متعصبی بود و در صحن حضرت موسی ‌بن جعفر علیهما السلام نماز جمعه می‌خواند. تعدادی شعر درباره مذمت شیعه‌ها و این‌که این‌ها سامرا، در سرداب و زیر زمین می‌روند و می‌گویند: امام زمان علیه السلام اینجا است؛ گفته بود و شیعه‌ها را مسخره کرده بود.
این اشعار را منتشر کرده بود. یکی از این نامه‌ها را برای بحرالعلوم یمنی از علمای سنّی یمن فرستاده بود که شیعه‌ها، خرافات و مطالب واهیه‌ای دارند. او هم آن کاغذ شعر را داخل پاکت گذاشته بود و به آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی رحمه الله نوشته بود که شما که مرجع و پناه شیعه هستی، جواب بده که این خرافات چیست که می‌گویید؟ اگر راست می‌گویی، امام زمان علیه السلام را نشان بده؟
آقای میرجهانی گفت: نامه را باز کردم و خواندم. ناراحت شدم و خدمت آقای سید ابوالحسن رفتم. گفتم: آقا، این شخصی که در کاظمین این اشعار را گفته یکی از آن‌ها را برای بحرالعلوم یمنی فرستاده و او هم آن نامه را برای شما فرستاده است که امام زمان علیه السلام را نشان بده. آیت الله اصفهانی فکری کرد و فرمود: «در جوابش بنویس که بیا عراق، تا من امام زمان علیه السلام را به تو نشان بدهم». بلند شدم و چیزی نگفتم. پسر و داماد آقای سید ابوالحسن آمدند. پس از شنیدن جریان، گفتند: «مبادا این مطلب را به بحرالعلوم بنویسی. اگر بحرالعلوم آمد عراق، آقای سید ابوالحسن چه می‌کند». من هم قبول کردم.
شب با پسر و داماد آقای سید ابوالحسن، خدمت ایشان رفتیم. گفتیم: «آقا جواب نامه را چه کنیم؟» عصبانی شد و گفت: «مگر نگفتم بنویس که بلند شو بیا نجف، تا امام زمان علیه السلام را به تو نشان بدهم؟» پسر و دامادش خواستند حرفی بزنند، گفت: «ساکت! حرف نزنید. جواب، همان است. بلند شو بنویس». نامه را نوشتم و فرستادم.
بعد از مدتی، یک شب بین نماز مغرب و عشا (در آن ایام آقا سید ابوالحسن در صحن حرم نماز می‌خواند) یکی از خادمان آمد و گفت: «دو نفر از یمن آمده‌اند و می‌خواهند خدمت آقا برسند». این حرف را که زد، گویی یک ظرف آبِ سرد روی سر من ریختند. بلند شدم و به آیت الله سید ابوالحسن گفتم: «آقا! یمنی‌ها آمدند». فرمود: «طوری نیست». بعد از نماز، به دیدن آن‌ها می‌رویم. نماز که تمام شد، به خادم گفتم: «به آن‌ها بگو: آقا الآن می‌آید». همراه آقای سید ابوالحسن، آنجا رفتیم. یمنی‌ها خیلی شرمنده شدند و گفتند: «آقا چرا زحمت کشیدید؟ ما خدمت شما می‌رسیدیم». آقا فرمود: «نه! شما زوار هستید. وظیفه من است که خدمت شما برسم. فردا شب، برای شام بیایید».
فردا شب برای شام آمدند. پس از شام، آیت الله سید ابوالحسن به خادم گفت: «چراغ را روشن کن» و به بحرالعلوم و پسرش گفت: «بلند شوید».
آیت الله میرجهانی می‌گفت: من هم فوراً لباس‌هایم را پوشیدم و با دامادشان گفتیم ما هم دنبالشان می‌رویم. آقای سید ابوالحسن، جلو و بحرالعلوم یمنی و پسرش هم پشت سر ایشان بودند. در خانه که رسیدیم، آقای سید ابوالحسن برگشت و گفت: «شما کجا می‌آیید؟» گفتیم: «با شما». گفت: «ابداً! هیچ کس حق ندارد بیاید». هرچه اصرار کردیم که آقا سزاوار نیست با دو نفر سنی این موقع شب بیرون بروید، نپذیرفت.
حدود سه ساعت و نیم، چهار ساعت تقریباً طول کشید. صدای در آمد. دویدم در را باز کردم. آقای سید ابوالحسن بود. از محاسنش اشک می‌ریخت. بحرالعلوم یمنی هم آمد. گفتم: «چه شد؟» گفت: «ما شیعه شدیم. ما با بصیرت شدیم» و گریه می‌کرد. داخل اتاق رفتند. به پسرش گفتم: «جریان چه بود؟» دیدم او هم گریه می‌کند؛ اما نه مثل پدرش. گفت: «موقعی که رفتیم، ما را به یک قبرستان برد. از این طرف به آن طرف، تا مقام امام زمان علیه السلام در وادی السلام که الآن هم موجود است. آقای سید ابوالحسن چراغ را از خادم گرفت و گفت: «داخل نیا و همین جا بایست».
ما داخل رفتیم . آنجا یک چاهی بود. آب کشید و وضو گرفت و به من هم گفت: «وضو بگیر» و به پدرم گفت: «وضو داری؟» گفت: «بله؛ وضو دارم». گفت: «برویم داخل». چراغ را برداشت و داخل رفت و من آمدم بروم، گفت: «نه؛ تو نیا». من کنار در ایستادم. پدرم با آقای سید ابوالحسن رفتند داخل. من گوش می‌دادم. سید ابوالحسن مشغول نماز شد. صدای حمد و سوره‌اش می‌آمد. بعد از نماز صدای «یابن‌الحسن! یابن الحسن» او بلند شد. همین طور که گوش می‌دادم و «یا بن الحسن! یا بن الحسن» آقای سید ابوالحسن بلند بود، یک دفعه دیدم مثل این‌که خورشید طلوع بکند، همه جا روشن شد. چند لحظه‌ای طول کشید. پدرم فریادی کشید و دیگر خبری نشد. آقای سید ابوالحسن صدا زد: «بیا پدرت را به هوش بیاور». من که داخل رفتم، آن نور دیگر از بین رفت. دیدم پدرم افتاده است. او را به هوش آوردم. تا به هوش آمد، روی پاهای آقای سید ابوالحسن افتاد و شروع کرد پای آقای سید ابوالحسن را بوسیدن. گفت: «آقا! شرایط تشیع را به ما بیاموز». شیعه شدیم و از مقام بیرون آمدیم.
امام زمان علیه السلام محیط به عالم وجود است. شما هم هر موقع گرفتاری دارید -چه گرفتاری مادی یا معنوی- «یا بن ‌الحسن» را فراموش نکنید. خودشان فرمودند: إِنّا غیرُ مُهمِلین لِمُراعاتکُم و لا ناسینَ لِذِکرِکُم^۲؛ من شما را رها نکردم و فراموشتان هم نکردم. خدا می‌داند فرمایش امام زمان علیه السلام عین فرمایش پیغمبر صلی الله علیه و آله است؛ یعنی همین طور که طبق آیه قرآن ^۳ پیغمبر هر چه می‌گفت، وحی الهی بود، امام زمان علیه السلام هم هرچه بگوید، وحی الهی است؛ یعنی اغراق نیست، مبالغه نیست. آنچه بگوید، عین حقیقت است. خود حضرت می‌فرماید: «من شما را رها نکرده‌ام و بدانید که شما را فراموش هم نمی‌کنم». امام زمان علیه السلام محیط به ما است. در روایات متعددی است که منظومه شمسی برای امام علیه السلام ، به منزله فندقی است که در دست کسی باشد. همین طور که من به یک فندق در کف دستم محیط هستم و تسلط دارم، امام زمان علیه السلام هم محیط به عالم وجود است. نه این‌که فقط محیط به من یا شما باشد، به عالم وجود محیط است. معنای ولایت کلیه و معنای قدرت الهی این است. حضرت نماینده خدا در عالم وجود است.
اگر این باشد که هست، وای بر احوال من! در محضر حضرت چقدر معصیت کردم! خدا شاهد است و همه را می‌داند. خدایا! قسمت می‌دهیم به اشک‌های چشم امام زمان علیه السلام که پرونده‌ گذشته ما را بایگانی کن. به حرمت امام زمان علیه السلام ، به برکت امام زمان علیه السلام ، به اسم امام زمان علیه السلام ، ما را بیامرز. آمین.

پی‌نوشت
۱٫ سوره عصر: ۱و۲.
۲٫ احتجاج، ابومنصور احمد بن علی طبرسی، مشهد، نشر مرتضی، ۱۴۰۳ ق، ج ۲، ص ۴۹۷٫
۳٫ سوره نجم: ۳و۴.