محو دلدار : راه دریافت عنایات امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف (خُلُق  ۱۹)

برگرفته از سخنرانی آیت الله ناصری دامت برکاته

بسم الله الرحمن الرحیم

ولا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم الصلاه و السلام علی اشرف الانبیاء والمرسلین.

می‌گویند از هرچه بگذریم سخن دوست خوش‌تر است. همه روزها و ساعات، به قطب عالم امکان حضرت بقیۀ‌الله علیه السلام تعلق دارد. حضرت، محور عالم وجود و واسطه بین عالم غیب و شهود است. نماینده حضرت حق در عالم وجود است؛ لذا سزاوار است همیشه انسان به یاد حضرت و تمام مجالس و محافلش، همراه ذکر «یابن‌الحسن» باشد. غیبت حضرت، تقصیر ما است. اگر از طرف ما تقاضا بود، عرضه هم خواهد بود. اگر تقاضا بود که خدایا این ذخیره خودت را عنایت کن، حتماً عنایتی می‌شد. حضرت حق، فیاض علی الاطلاق است. فیاض، صیغه مبالغه است؛ یعنی دائماً مشغول افاضه فیض است. چطور می‌شود کسی تقاضا بکند و حضرت حق عنایت نکند؟ محال است؛ لکن وقتی تقاضا نشد، عرضه هم نیست. هر شخص بعد از نماز، دو دعای مستجاب دارد. خوب است انسان، یکی از این دعاها را برای تعجیل فرج حضرت صرف کند. حضرت که احتیاج به من و شما ندارد. حضرت بقیه ‌الله، غنی بالعَرَض است و حضرت حق، غنی بالذات. وقتی حضرت حق می‌فرماید: «عبدی اطعنی حتی اجعلک مثلی؛^۱ بنده من، من را اطاعت کن، تا تو را مثل خودم قرار دهم» و من و شما را به این مقام دعوت می‌کند، چطور عصاره عالم وجود یعنی حضرت بقیه‌ الله این گونه نباشد؟

روایات اهل‌بیت علیهم السلام، مثل قرآن می‌باشد. تالی تلو قرآن می‌باشد. همان طور که قرآن نور است، روایات اهل‌بیت علیهم السلام هم نور هستند.

اگر یک آیه در جلسه‌ای خوانده شود، جلسه نورانی می‌شود. روایات اهل‌بیت هم چنین است که اگر در یک جمعی خوانده شود، یک اثر ذاتی دارد. روایات، منوَّر و منوِّر است؛ لذا یک آیه و دو سه روایتی خدمتتان ترجمه می‌شود، تا مجلس ما ان‌شاءالله علاوه بر ذکر حضرت که منور است، به روایات اهل‌بیت علیهم السلام هم منور باشد.

آیات متعددی درباره ظهور حضرت بقیه ‌الله در قرآن است؛ آیاتی که تأویل به حضرت بقیه ‌الله و اصحابشان و علائم ظهور شده است و خداوند، آمدن حضرت را بشارت داده است؛ مانند:

هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِه وَ لَوْکَرِهَ الْمُشْرِکُونْ؛^۲

او کسى است که رسول خود را با هدایت و دین حق فرستاد، تا او را بر همه ادیان غالب سازد، هر چند مشرکان کراهت داشته باشند.

در این آیه، خدا خبر داده است، روزی خواهد آمد که قرآن، یگانه کتاب قانون دنیوی بشود. اسلام، یگانه دین الهی در سراسر دنیا بشود. یگانه دین و یگانه پرچمی که در سراسر دنیا به احتزاز است و یگانه کتابی که در سراسر دنیا حکم‌فرما هست، قرآن و پرچم لااله‌الا‌الله محمد‌ٌ رسول‌الله و علیٌ ولی‌الله خواهد بود.

در کمال ‌‌الدین صدوق، در تفسیر این آیه، نقل شده است که حضرت صادق علیه السلام فرمودند:

و الله مانزل تأویلها بعد و لاینزل تأویلها حتى یخرج القائم؛^۳

تأویل این آیه، ظاهر نشده است و ظاهر نمی‌شود، تا ظهور حضرت بقیه‌الله.

وظیفه ویژه ما درباره امام زمـان علیه‌السلام

ما در برابر مقام ولایت، وظایفی داریم و برابر حضرت بقیه ‌الله -روحی له الفداء- یک وظیفه اضافه‌ای علاوه بر وظایف مقام ولایت داریم. آن وظیفه چیست؟ انتظار است. باید منتظر ظهور حضرتش باشیم. بزرگان، روایات زیادی درباره انتظار، از نبی اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام نقل کرده‌اند. درباره ظهور حضرت بقیه ‌الله و انتظار حضرت، بیش از نود روایت را دیده‌ام که چند مورد را به اختصار عرض می‌کنم:

* نبی اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند:

انتظارُ الفرجِ عباده؛^۴

انتظار مهدی موعود را کشیدن و منتظرش بودن، عبادت است.

* در روایت دیگری، نبی اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند:

أفضل أعمال أمتی انتظارُ الفرج؛^۵

بهترین اعمال عبادی امت من، انتظار امام زمان است.

اعمال عبادی من، درجاتی دارد. بهترین اعمال عبادی من، این است که منتظر امام زمان علیه السلام باشم.

* در روایت دیگری است:

أَفْضَلُ الْعِبَادِهِ الصَّبْرُ وَ الصَّمْتُ وَ انْتِظَارُ الْفَرَج‏؛^۶

بهترین عبادت‌ها، صبر و سکوت و انتظار فرج است.

* روایت دیگری از ‌نبی اکرم صلی الله علیه و آله است که در جمع اصحاب خود فرمود:

اللهَُمَّ لَقِّنِی إِخْوَانِی مَرَّتَیْنِ فَقَالَ مَنْ حَوْلَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ أَ مَا نَحْنُ إِخْوَانَکَ یَا رَسُولَ اللهِ فَقَالَ لَا إِنَّکُمْ أَصْحَابِی وَ إِخْوَانِی قَوْمٌ فِی آخِرِ الزَّمَانِ آمَنُوا وَ لَمْ یَرَوْنِی لَقَدْ عَرَّفَنِیهِمُ اللهُُ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِم؛^۷‏

پیامبر صلی الله علیه و آله دوبار عرض کرد: «خدایا! برادرهای مرا به من برسان». اصحاب عرض کردند «یا رسول الله! مگر ما برادرهای شما نیستیم؟» حضرت فرمودند: «نه، شما اصحاب من هستید. برادرهای من، قومی هستند که در آخر الزمان می‌آیند. آن‌ها در حالی که من را ندیده‌اند، به من ایمان می‌آورند. خداوند، آن‌ها را به نام‌هایشان و نام‌های پدرانشان به من معرفی کرده است».

* روایتی است از حضرت سجاد علیه السلام که فرمودند:

مَنْ ثَبَتَ عَلَى ولَایَتِنَا فِی غَیْبَهِ قَائِمِنَا أَعْطَاهُ اللهُ أَجْرَ أَلْفِ شَهِیدٍ مِثْلِ شُهَدَاءِ بَدْرٍ وَ أُحُدٍ؛^۸

کسی که در زمان غیبت ولی عصر ثابت قدم باشد، خدا به او ثواب هزار شهید از شهدای بدر و احد را عنایت می‌کند.

* امام محمد باقر علیه السلام  فرمودند:

وَ اعْلَمُوا أَنَّ الْمُنْتَظِرَ لِهَذَا الْأَمْرِ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ؛^۹

بدانید کسی که منتظر باشد -منتظر فرج امام زمان باشد- ثواب کسی را دارد که روزها روزه و شب‌ها مشغول عبادت باشد.

در بعضی از روایات، چنین آمده است:

إِنَّ الْمَیِّتَ وَ اللهِِ مِنْکُمْ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ لَشَهِیدٌ بِمَنْزِلَهِ الضَّارِبِ بِسَیْفِهِ فِی سَبِیلِ اللهِ؛^۱۰

کسی که منتظر امام زمان علیه السلام باشد و قبل از ظهور حضرت فوت کند، مانند کسی است که در راه خدا شمشیر بزند و شهید شود.

در روایت دیگری آمده است:

بَلْ بِمَـنْزِلَهِ مَنْ کَانَ قَـاعِداً تَحْتَ لِوَائِه؛‏^۱۱

مانند کسی است که زیر پرچم حضرت بوده باشد. از این قبیل روایات، متعدد است.

معنای انتـظار

حالا ببینیم معنای انتظار چیست و با معنایی که برای انتظار شده، آیا ما منتظر امام زمان علیه السلام هستیم؟

برای واضح شدن معنا، مثالی می‌آوریم.

شخصی مسافرت رفته است، پدر، مادر و خانواده‌اش منتظرش هستند. این را منتظر می‌گویند، همچنین شخصی که مریض است و مداوا می‌کند، منتظر است بهتر شود. این‌ها را می‌گویند منتظر. او منتظر بچه‌اش است و دیگری، منتظر صحتش. معنای انتظار، یعنی این وضعی که الآن هست را دوست ندارم و وضع بهتری را می‌‌خواهم. حاضر نیستم به فراق بچه‌ام مبتلا بشوم. می‌خواهم وصال باشد. مریض، حاضر نیست همیشه به این حال مرض زندگی بکند. می‌خواهد صحت داشته باشد.

پس معنای انتظار این است که از وضع فعلی راضی نیستم و وضع بهتری را منتظر هستم. این، معنای انتظار است.

حالا ببینیم وضع من و شما، همین طور است؟ از وضع فعلی مذهبی که داریم، وضع فعلی اجتماعی که داریم راضی نیستیم؟ برخی احکام الهی تعطیل شده است، ظلم و فساد عالم را گرفته است، این وضع فعلی اجتماع است. از حیث مذهب، من راضی نیستم. می‌‌خواهم امام زمان بیاید، وضع مذهب طبق قواعد قرآن باشد. آیا به این معنا، من منتظرم؟ من که خودم روزی صد تا معصیت می‌کنم، بر خلاف موازین شرع و قرآن عمل می‌کنم، چطور اسم خودم را منتظر بگذارم؟ معنای انتظار، معنای مرکبی است بین نفی و اثبات. عدم رضایت به وضع مذهبی فعلی و انتظار وضع بهتری در آینده. وقتی خودم غرق معصیت هستم و پایم را از حریم موازین اسلام و قرآن بیرون گذاشته‌ام، چطور اسم خودم را منتظر بگذارم؟ منتظر باشم بیایند مرا اعدام بکنند! حضرت که آمدند، حساب متخلفان را می‌رسند؛ یعنی لحظه به لحظه منتظرم که بیایند حساب من را برسند! این معنایش است. پس یا باید خودمان را اصلاح کنیم و درست منتظر باشیم، یا نگوییم منتظر هستیم.

یک معنای دیگر هم این‌که انتظار به معنای آماده‌باش است. لحظه به لحظه منتظر نصرت اسلام و قرآن و نصرت امام زمان است. این، معنای انتظار است. حالا آیا من که وضع زندگی‌ام، مورد پسند حضرت نیست، واقعاً در حالت آماده باش هستم؟

راه رسیدن به حالت انتظار و عنایات ویـژه امام زمان علیه السلام

رسیدن به حالت انتظار، راهش این است که انسان، اول خودش را اصلاح بکند. اگر می‌خواهید واقعاً‌ منتظر باشید، باید اول ایجاد سنخیت بکنید، تا حالت انتظار حاصل شود. انتظار، یک حالت درونی است، یک حالتی است که عارض روح من باید بشود. این حالت حاصل نمی‌شود، مگر موقعی که میان من و امام زمان علیه السلام سنخیت باشد. موقعی که سنخیت ایجاد شد، خواه ناخواه انتظار حاصل می‌شود.

من که می‌خواهم منتظر بشوم، راهش چیست؟ تهذیب اخلاق است. اول خودم را اصلاح بکنم. خانه دلم را از کثافات خالی بکنم. قلبم که ظلمتکده شده است، این حجاب‌های ظلمانی را از میان ببرم، بعد نور ولایت تلألؤ می‌‌کند و سنخیت میان انسان و حضرت حاصل می‌شود. همه بزرگان اخلاق -این طور که بنده در ذهنم هست- دستور می‌دادند برای توسلات، اول باید خودت را اصلاح بکنی. اول می‌گفتند توبه. باید سوء سابقه‌ها را از میان برد. صفت‌های رذیله انسان از میان برود. صفت‌های حمیده در وجودش ایجاد بشود. آن‌گاه ایجاد سنخیت می‌شود. آن موقع، آماده‌باش می‌شود. آن موقع  است که ارتباط معنوی با حضرت برقرار می‌شود و عنایات خاص، شامل حالش می‌شود.

اگر بخواهیم در حالت آماده باش باشیم، راهش این است: یک توبه و انابه از گذشته‌ها و یک تصمیم جدی برای آینده داشته باشیم. بگوییم: خدایا! من نفهمیدم، اشتباه کردم؛ لکن اگر حق‌الناس گردن انسان است، آن را باید بدهم. حق‌الناس اگر گردن کسی باشد، باید تصمیم بگیرد بپردازد. اگر هم الآن ندارد، تصمیم می‌گیرد که بعداً می‌دهم. پس اول، توبه از اعمال گذشته و بعد، تصمیم به ترک معصیت در آینده. خدا می‌داند اگر کسی چنین تصمیمی را بگیرد و چنین قولی را به خدا بدهد، به این شرط که نمازهایش را هم اول وقت بخواند، تسبیح حضرت زهرا علیها السلام را بعد از نمازها بخواند، اغلب اوقات با وضو باشد، روزی صد مرتبه هم استغفار، همان‌طورکه مرحوم مجلسی رحمه الله فرمودند، انجام بدهد، موقع خواب هم با وضو سه بار سوره قل‌هوالله بخواند، خداوند از دست نفس و شیطان نجاتش می‌دهد. خود خدا فرمود:

وَ الَّذینَ جاهَدُوا فینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللهََ لَمَعَ الْمُحْسِنین‏؛^۱۲

و آن‌ها که در راه ما (با خلوص نیّت) جهاد کنند، قطعاً به راه‏هاى خود، هدایتشان خواهیم کرد و خداوند با نیکوکاران است‏.

خدا کمکش می‌کند. مطمئن باشد کمک می‌شود. موقعی که این عمل‌ها را انجام داد، ان‌شاءالله برای عنایات خاصه حضرت بقیه ‌الله ـ روحی له الفداء- استعداد پیدا می‌کند.

داستـان تشـرف حـاج محمد

توسلات خیلی اثر دارد. حضرت بقیه ‌الله ـ روحی له الفداءـ  عنایتی به مادرشان دارند. این را مکرر از بزرگان شنیده‌ام. مثلاً یک ختم قرآن برای حضرت نرجس خاتون بخوان. به مسجد وارد می‌شوی، دو رکعت نماز مستحبی بخوان و ثوابش را هدیه کن برای نرجس خاتون. امام زمان علیه السلام خوشحال می‌شوند. به یاد مادر حضرت بودن، یک عنایتی است. یک محبتی است. عبادات ما که عبادت نیست، پوک و پوچ است. از پوچ هم یک خرده آن طرف‌تر؛ لکن حضرت، یک توجه دیگری دارد. حاج محمد که از صلحا بود می‌گفت: مکه رفتم و اعمال حج که تمام شد، یک روز گفتم یک عمره مفرده برای مادر امام زمان علیه السلام انجام بدهم و از بی‌بی درخواست کنم که از فرزندشان بخواهد که من، چهره ایشان را زیارت کنم. طواف و نماز و سَعی بین صفا و مروه را انجام دادم. سَعی بین صفا و مروه که تمام شد، طواف نساء و نمازش را خواندم و دیگر بی‌‌حال شدم. حدود یک ساعت و نیم به اذان صبح بود. دیدم پنج شش نفر پشت مقام ابراهیم نشسته و یک ظرف خرما جلویشان گذاشته‌اند. جمعیت هم همین طور که از مقام ابراهیم فاصله می‌گیرند، از این‌ها هم فاصله می‌گیرند و این‌ها وسط نشسته و صحبت می‌کنند. یک آقایی هم آن بالا نشسته است که نمی‌شود چشم از او برداشت. خیلی فوق‌العاده است و برای بقیه صحبت می‌کند. وقتی این آقا را دیدم، زانوهایم شروع کرد به لرزیدن. خرماها بیشتر جلب توجه‌ام کرد؛ چون خیلی بی‌حال و خسته شده بودم. نشستم و تکیه دادم.

آقا فرمود: «این حاج محمد برای مادر من یک عمره انجام داده است و خسته شده است. چند تا از این خرماها را به او بدهید».

 یک نفر فوراً بلند شد و بـشقاب خرما را مقابل من آورد. من هم پنج شش تا برداشتم؛ لکن به قدری خسته و بی‌حال بودم که دیگر توجهی به این حرف نداشتم. شروع کردم خوردن. دیدم دارند نگاه می‌کنند و تبسم می‌کنند.

بعد دو مرتبـه فرمود: «بـله؛ ایشان برای مادر من یک عمره‌ای انجام داد و به زحمت هم افتاد. خـدا قبـول می‌کند؛ ان‌شـاء‌الله».

یک دفعه نگاه کردم، دیدم هیچ کس نیست. فوراً به خود آمدم. گفتم: «اصلاً آرزویم همین بود که حضرت را ببینم و چقدر زود مستجاب شد». می‌گفت: به واسطه آن خرمایی که خوردم، یک حالاتی برایم ایجاد شد.

توسلات را رها نکنید. رسیدی در مسجد، قبل از این‌که بنشینی، مسجد، برگردنت حق دارد. همین طوری ننشین. هر مسجدی که رفتی، دو رکعت نماز بخوان و بنشین. این حق مسجد است. وقتی این دو رکعت نماز را خواندی، هدیه کن به محضر حضرت زهرا علیها السلام، محضر حضرت نرجس خاتون، ام‌البنین. نمازهای مستحبی را می‌توانی به محضر این بزرگوارها هدیه کنی و ان‌شاءالله از عنایاتشان بهره‌مند می‌شوید.

گر گدا کاهل بود، تقصیر صاحب‌خانه چیست؟ ان‌شاءالله «یابن‌الحسن یابن‌الحسن» را فراموش نکنید، امیدواریم مورد عنایات خاص حضرت قرار بگیرید.

پی‌نوشت

1.  أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۸، ص ۴۱۵٫

2. سوره توبه: ۳۳؛ سوره صف: ۹٫

3. کمال‏الدین، ج ۲، ص ۶۷۰٫

4. أمالی طوسی، ص ۴۰۵٫

5.  کمال‏الدین، ج ۲، ص ۶۴۴٫

6. بحارالأنوار، ج ۶۸، ص ۹۶٫

7. همان، ص ۱۲۴٫

8. همان، ص ۱۲۵٫

9. بحارالأنوار، ج ۷۲، ص ۷۳

10.  کافی، ج ۸، ص ۱۴۶٫

11.  بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۴۱٫

12.  سوره عنکبوت: ۶۷٫