امام خمینی
امام خمینی در تبیین اهمیت استاد اخلاق و لزوم برپایی جلسات تربیتی مینویسد:
در زمینه تهذیب و تزکیه نفس و اصلاح اخلاق، برنامه تنظیم کنید؛ استاد اخلاق برای خود معین نمایید؛ جلسه وعظ و خطابه، پند و نصیحت تشکیل دهید. خودرو نمی‏توان مهذب شد… چطور شد علم فقه و اصول به مدرّس نیاز دارد، درس و بحث میخواهد، برای هر علم و صنعتی در دنیا استاد و مدرس لازم است، کسی خودرو و خودسر در رشتهای متخصص نمیگردد، فقیه و عالم نمیشود؛ لیکن علوم معنوی و اخلاقی که هدف بعثت انبیا و از لطیفترین و دقیقترین علوم است، به تعلیم و تعلم نیازی ندارد و خودرو و بدون معلم حاصل میگردد؟! کراراً شنیده‏ام سید جلیلی، معلم اخلاق و معنویات استاد فقه و اصول، مرحوم شیخ انصاری بوده است.۱
ایشان در جایی دیگر مینویسد:
البته آنکه تسلیم راهنمایی الهی شد، از راه مستقیم – که اقرب طرق است – به مقصود میرسد و هیچ خطری از برای او نیست؛ لکن آنکه با قدم خود سیر کند، چه بسا در هلاکت افتد و راه را گم کند. انسان باید کوشش کند تا طبیب حاذق پیدا کند. چون طبیبی کامل یافت، در نسخههای او اگر چون و چرا کند و تسلیم او نشود و با عقل خود بخواهد خود را علاج کند، چه بسا که به هلاکت رسد. در سیر ملکوتی، باید انسان کوشش کند تا هادی طریق پیدا کند و چون هادی پیدا کرد، باید تسلیم او شود و در سیر و سلوک دنبال او رود و قدم را جای قدم او گذارد.۲
استدلال حضرت امام۱ برای اثبات ضرورت استاد در بیان اول، استناد به کلیت قانون نیاز به استاد و تنظیر به سایر علوم و صنایع است. بر اساس این بیان، اخلاق و معنویت، یک علم و تخصص دانسته شده است که برای تحصیل، به استاد نیاز دارد. اما در بیان دوم، به نقش ویژه استاد در تطبیق معلومات کلی بر مصادیق اشاره شده و با تشبیه به طبیب حاذق، بر کارکرد تشخیصی استاد تأکید شده است.