چشمه زلال : علم به وقت ظهور یا درک حضور
حضرت حجت الاسلام و المسلمین جعفر ناصری

از دغدغه‌ها و سؤالات مردم درباره حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف این است که دنبال راهی می گردند تا حضرت را ملاقات کنند یا اینکه مشتاقند زمان ظهور شریفشان را بدانند.
در حالی که تا وقتی ما آمادگی لازم را برای درک محضر کسب نکرده ایم، اصلاً نیازی نیست به اینکه وقت حضور را بدانیم یا به محضر ایشان برسیم. به فرمایش مرحوم آیت الله بهجت، ما با قرآن که عِدل امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است چه کرده‌ایم و چه استفاده‌ای برده‌ایم که این همه تمنای ملاقات با حضرت را داریم؟
مردم تصور می‌کنند حضرت چه مطلبی در اختیار این‌ها قرار می‌دهند که حتی از قرآن هم برنمی‌آید و به همین دلیل، می‌خواهند حتماً زمان ظهور را بدانند؟ یک سرّی در بشر هست که اگر این سرّ در صندوقچه نفس بماند و در آن قفل باشد، حضرت هم که تشریف بیاورند انسان، بهره نخواهد برد و در مقابل، اگر کسی درصدد باشد که آن را باز کند، الآن هم می‌تواند از حضرت استفاده کند.حضرت یک موجود ملکوتی استثنایی‌اند و آن قدر قوت و لطافت والایی دارند که اگر من یک‌سری مسائل را مراعات نموده و مشکلاتم را برطرف کرده باشم، تمام روح من باید حضور آقا امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را بفهمد و آن را گزارش کند؛ اما متأسفانه این‌طور نیست. چه بسا منِ غافل در حرم نشسته‌ام و مشغول دعا هستم؛ ولی هیچ زاویه‌ای از روح من، این مطلب را گزارش نمی‌کند که حضرت در حرم هستند. وقتی حضرت عبور می‌کنند، در و دیوار به وجد و نشاط می‌آیند؛ ولی دل من تکان نمی‌خورد. ۱را دل من گزارش نمی‌کند؟ خوب من باید مشکل خودم را اصلاح کنم. اگر کاری باید بکنم، برای این قضیه است که -به قول امروزی‌ها- آنتن‌های گیرنده معنوی در من از مردگی دربیایند.
ظهور، معنای لطیفی دارد و کلمه دقیقی است. از زمان خود پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله وسلم تا زمان امام عسکری علیه السلام و حتی خود حضرت، آن بزرگواران به گونه‌ای همه در غیبت کبرا بود‌ه‌اند و آن استفاده‌ای که باید بشود و آن اقتضایی که باید برای ظهور و تجلی باشد، در مردم نبود. اهل‌بیت علیهم السلام همیشه تحت فشارها و آزارها مجبور به کتمان علوم می شدند.
گاهی از حضرت موسی بن جعفر علیه السلام در سفر حج سؤالی می‌پرسیدند. سائل می‌آمد و مثلاً سؤال فقهی داشت؛ باید می‌رفت در خیمه و پرده را می‌انداخت و سؤالش را مطرح می‌کرد. حضرت هم باید به گونه‌ای جواب می دادند که سائل، جوابش را گرفته باشد و اسباب زحمت نشود. این، یعنی اینکه از زمان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم تا کنون، یک غیبت کبرایی برای این حقایق عالم بوده و طبیعتاً اگر اراده حق تعالی به این تعلق گرفته باشد که زمان ظهور بشود، مقدماتش اقتضا می‌کند که فهم مردم و پذیرش‌ها بالا برود تا بتوانند ظهور را درک کنند.
در قضیه غیبت کبرا، خدای متعال ظلم به کسی نکرده است؛ بلکه این ما هستیم که به خود ظلم کرده‌ایم. ما باید برای آن ظهور، حرکتی بکنیم. باید با خودمان کنار بیاییم، خودمان را اصلاح کنیم، نفسانیات را کنترل کنیم.
گاهی اظهار نظرهای بدون مراعات حیا و ملاحظه شخصیت افراد، جلوی رشد انسان را می‌گیرد. گاهی دیده می‌شود فردی با گفتارش، شخصیت مؤمنی را از بین می‌برد. پیچیدگی ای که عمروعاص در کارهایش اعمال می‌کرد، مثل نُقل و نبات در میان فعالیت روزمره مردم جاری است و انگار کسی هم به هوش نیست. ماها، همه گرفتار انواع و اقسامش هستیم. خوب ظهور چه می‌کند با ما اگر خودمان قصد اصلاح نداشته باشیم؟ آیا در ظهور، مثلاً دست و پای یک نفر را می‌بندند و به او می‌گویند که تو باید آدم خوبی باشی؛ پس ظلم نکن؟ ما منتظر چه هستیم؟ منتظر یک جوّی هستیم که ما را به اصلاح مجبور کند تا آدم‌های خوبی بشویم؟
این کار، اتفاق نمی‌افتد. آخرش باید انسان با اختیار خودش اصلاح بشود. خوب است که ما از همین حالا شروع کنیم. زمانی بوده که بعضی ها سنگ‌ریزه در دهانشان می‌گذاشتند که صحبت لغو و اضافه نکنند. البته این‌ها مصداق «رجال یحبون أن یتطهروا»۲ بودند، خدای خیرشان بدهد؛ ولی انسانی که خدای متعال اراده را در او قرار داده و برای صحبت نکردن، مختار است چرا اراده‌اش را احیا نکند و از خدا نخواهد که اراده او بتواند کار سنگ ریزه را بکند؟ انسان برای نگاه به نامحرم اگر پارچه‌ای به چشمش ببندد و بیاید در خیابان، طبیعتاً چشمش به کسی نمی‌افتد؛ ولی آیا بشر باید این‌جوری خودش را اصلاح کند؟ اصلاح هم نمی‌شود. بالفرض پارچه هم که ببندد شلوغی باطن، او را رها نمی‌کند.
باید همت، بلند داریم و خودمان را اصلاح کنیم، تا آمادگی لازم برای درک محضر ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را کسب کنیم. مشکل ما این است که انسان‌هایی هستیم که چشم‌هایمان بسته‌ است؛ و خودمان هم چشم هایمان را بسته ایم. حتی تصور خود را هم نمی‌توانیم سیر بدهیم به فضاهای بزرگ آینده و خودمان را کوچک نگه داشته‌ایم. یک عارف چه بسا نگرشش با ما متفاوت است. چقدر انسان می‌تواند باطنش بزرگ باشد که ظاهرش در بین مردم باشد؛ ولی نگرشش به فضاهای بزرگ آینده باشد، و در عین حال، یک کلام هم بر زبان جاری نکند.
چه بسا افرادی بوده‌اند و همین الآن هم بزرگانی هستند که در محضر آقا بقیه الله -روحی له الفداء- هستند؛ از حضرت خضر علیه السلام گرفته تا دیگرانی که عنایات حضرت به آن‌ها هست. این‌ها چه بزرگند و چه شرح صدر و نگرش‌های بزرگی دارند که توانسته‌اند امام حیّ حاضر را درک کنند. ماها اگر بتوانیم حد خودمان را ببینیم و با آن‌ها مقایسه کنیم، می‌بینیم چقدر کوچکیم و چشم‌هایمان بسته است.
گفتم غم وصالت ما را به آرزو کشت گفتا خموش حافظ کین غصه هم سر آید
و صلی الله علی محمد و اهل بیته الطاهرین.
پی‌نوشت‌ها:
*. این نوشتار را از سخنان استاد گرانقدر حجت الاسلام والمسلمین جعفر ناصری، با اندکی تغییر برگرفته‌ایم.
۱٫ شبیه همین قضیه را برخی علمای اخلاق درباره شب قدر گفته‌اند؛ با این توضیح که به نص قرآن کریم همه فرشتگان و روح در آن شب، بر زمین [و بر امام وقت] حاضر می‌شوند. وقتی چنین رخداد عظیم و گسترده‌ای در عالم اتفاق می‌افتد، کسی که اندک ذائقه و فهم معنوی و باطنی داشته باشد، باید متوجه شود که آن شب، در عالم خبرهایی است؛ اما کسانی که فاقد کوچک‌ترین درک باطنی هستند، بین شب قدر (با آن عظمت) و سایر شب‌های عادی هیچ تفاوتی را احساس نمی‌کنند.
۲٫ مردانی که پاک شدن را دوست می‌دارند (سوره توبه: ۱۰۸).
۳٫ حماسه و عرفان، ص ۳۱۱٫