بسم الله الرحمن الرحیم

کد مطلب:۹۵/۸۷/۱۲۲

معنای برتری انسان از تمام موجودات حتی ملائکه مربوط به انسان‌هایی مثل اهل بیت علیهم‌السلام است؛ نه این‌که هر انسانی از ملائکه برتر باشد. یکی از ملائکه حضرت جبرائیل است که رسول و فرستاده پروردگار است؛ همان‌طور که در قرآن آمده است:

قالَ إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّکِ لِأَهَبَ‏ لَکِ غُلاماً زَکِیًّا؛[۱]

گفت: من فرستاده پروردگار هستم، [آمده‏ام] تا پسر پاکیزه‏اى به تو ببخشم.

حضرت جبرائیل به ندرت سراغ انبیاء می‌آمد. در روایتی نقل شده است:

زمانی که جبرائیل آیه «آلْآنَ وَ قَدْ عَصَیْتَ‏ قَبْلُ وَ کُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدین‏»[۲] را بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نازل کرد، خیلی خوشحال بود. رسول خدا فرمودند: «ای جبرئیل هرگاه تو را می‌دیدم، حزنی در چهره‌ات نمایان بود. الآن چه شده است که خوشحال هستی؟» عرض کرد: «یا رسول الله! لحظه آخر که فرعون در حال غرق ‌شدن بود و هیچ راه دیگری نداشت، گفت: «آمَنْتُ‏ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ الَّذی آمَنَتْ‏ بِهِ بَنُوا إِسْرائیل‏».[۳] من مقداری گل و لای برداشتم و به دهان او زدم و گفتم:

آلْآنَ وَ قَدْ عَصَیْتَ‏ قَبْلُ وَ کُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدین؛[۴]

حالا ایمان آوردى؟! در حالى که قبلا نافرمانى کردى و از مفسدان بودى؟

آن روزی که آن حرف را زدم تا الآن که به صورت آیه بر شما نازل شده است، نگران بودم که خداوند به من بگوید: چرا تو چنین حرفی را به فرعون زدی؟ اما الآن که به صورت آیه برای شما نازل شد، خوشحال شدم که خداوند آن کار من را تأیید کرده است».[۵]

این کاری که حضرت جبرائیل انجام داده، فقط انگیزه توحیدی داشته است؛ اما سال‌ها نگران است که مبادا خداوند متعال او را سرزنش کند؛ کسی که در شب‌های قدر، رابط بین ولی کامل و حق‌تعالی است.

امیرالمؤمنین علیه‌السلام درباره فرشتگان الهی فرمایشاتی بسیار عجیب و شگفت‌انگیزی دارند.[۶]

با این اوصاف که برای ملائکه الهی ذکر شد، آیا می‌توان گفت: همه انسان‌ها از ملائکه برترند؟ معلوم است که مراد از برتری انسان نسبت به ملائکه همه انسان‌ها نیستند؛ چرا که در بعضی آیات قرآن، انسان را از حیوانات نیز پست‌تر معرفی کرده و می‌فرماید:

أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ‏ هُمْ‏ أَضَل؛‏[۷]

آنها همچون چارپایانند؛ بلکه گمراه‏تر از اینان‏.

——————————————————————————————————————–

[۱]. سوره مریم، آیه۱۹٫

[۲]. حالا ایمان آوردى؟! در حالى که قبلا نافرمانى کردى و از مفسدان بودى؟ (سوره یونس، آیه ۹۱)

[۳]. ایمان آوردم که خدایى نیست مگر آن که فرزندان اسرائیل به او ایمان آوردند. (سوره یونس، آیه ۹۰)

[۴]. سوره یونس، آیه ۹۱٫

[۵]. تفسیر القمی، ج‏۱، ص۳۱۶٫

[۶]. التوحید (للصدوق)، ص۲۷۸٫

[۷]. سوره اعراف، آیه ۱۷۹٫