بسم الله الرحمن الرحیم

کد مطلب:۹۵/۸۷/۹۸

سلوک از ابتدا تا انتهای آن، قاعده‌مند و حساب‌شده است. انبیا برگزیدگان خداوند هستند؛ ولی خداوند متعال، قواعد را در مورد آن‌ها نیز مراعات کرده است، تا بقیه افراد، حساب کار را بکنند. خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید:

وَ ذَا النُّونِ‌‌‌‌‌ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِبا؛[۱]

یونس را یاد کن وقتى که غضبناک از قوم خود بیرون رفت.

منظور از مغاضبا، «مغاضباً عن القوم» است؛ نه این‌که منظور «مغاضباً عن الله» باشد که بعضی از اهل سنت نوشته‌اند؛[۲] زیرا یک انسان عادی هم در برابر خداوند، مغاضب نمی‌شود، چه برسد به نبی‌ معصومی مانند حضرت یونس علیه‌السلام.

در ادامه آیه فوق آمده است:

فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَعَلَیْه‌‌‌‌‌؛[۳]

یعنی «فظنَّ ان لن نضیق علیه»؛

به این معنا که «گمان کرد که ما بر او تنگ نمی‌گیریم». نه این‌که این آیه به معنایی باشد که بعضی از اهل سنت می‌گویند: گمان کرد ما قادر بر او نیستیم.[۴] این معنا صحیح نیست؛ زیرا در آیات دیگر نیز کلمه «قدر» به معنای «ضاق»؛ یعنی «تنگ‌گرفتن» آمده است؛ مانند آیه

وَ مَنْ‌‌‌‌‌ قُدِرَ عَلَیْهِ‌‌‌‌‌ رِزْقُه‌‌‌‌‌؛[۵]

و آن کس که روزیش تنگ است.

یک حالتی که گاهی ممکن است برای سالک راه خدا پیش بیاید این است که از یک طرف از مردم، غضبناک است و از طرف دیگر گمان نمی‌کند که خداوند متعال او را در این جایگاه، در فشار قرار بدهد و بر او تنگ بگیرد. اتفاقاً قضیه برعکس می‌شود و خداوند برای همان بندگان گناه‌کار، ارزشی قائل است و بر آن شخص غضبناک، تنگ می‌گیرد. برای حضرت یونس علیه‌السلام  نیز همین حالت پیش آمد؛ لذا خداوند متعال بر او تنگ گرفت که چرا مردم را رها کردی؟ شما مبلّغ و رسول هستی. شما باید در بین مردم باشی و تا لحظه آخر به هدایت آن‌ها بپردازی.

این‌گونه برخورد خدواند متعال، حاکی از لطف زیاد او به بندگانش است. خدا به سبب مراعات بندگان خود، با یک رسول و نبیّ این‌طور برخورد می‌کند.

بنابراین رسالت، قاعده دارد؛ حتی خداوند به پیامبر ما صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فرمود:

وَ لا تَکُنْ کَصاحِبِ‌‌‌‌‌ الْحُوت‌‌‌‌‌؛[۶]

مانند یونس مباش.

یعنی ای پیامبر! تو مانند یونس، قوم خود را رها نکن.

خداوند چقدر بزرگ است که از یک طرف رسول خود، حضرت یونس را به‌خاطر مردم در فشار قرار می‌دهد و از طرف دیگر با این‌که پیغمبر او ترک اولی کرده است، رحمت خود را شامل حال او قرار می‌دهد تا برگردد و تبلیغ خود را ادامه دهد.

لَوْ لا أَنْ‌‌‌‌‌ تَدارَکَهُ‌‌‌‌‌ نِعْمَهٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ؛[۷]

اگر رحمت خدا شامل حال او نمى‌‌‌‌‌شد از سرزنش‌شدگان بود و رانده مى‌‌‌‌‌شد.

 ما غافلیم. اگر متوجه باشیم، می‌بینیم که خداوند به دل هر مؤمنی کانال زده است. وقتی هر یک از مؤمنین به ارتباط خود با خداوند نظر می‌کند، گویی خداوند فقط خدای این مؤمن است.

————————————————————–

[۱]. سوره انبیاء، آیه ۸۷٫

[۲]. جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۱۱، ص ۱۱۸؛ تأویلات اهل السنه، ج ۷، ص ۳۹۶٫

[۳]. سوره انبیاء، آیه ۸۷٫

[۴]. معانی القرآن، ج۲، ص ۲۰۹؛ حاشیه القونوی علی تفسیر البیضاوی، ج۱۲، ص ۵۷۲٫

[۵]. سوره طلاق، آیه ۷٫

[۶]. سوره قلم، آیه ۴۸٫

[۷]. سوره قلم، آیه ۴۹٫