کد مطلب   : ۱۹/ ۸۵/ ۹۴

یکى از زوایاى قوه واهمه، احساس طلب بیجا از خداوند متعال است؛ یعنی از طرفی نادیده گرفتن موانعی است که انسان را از خداوند متعال دور می‌کند؛ مانند شهوت، خوراک، معاشرت‌های زیان‌آور، و از طرف دیگر وقتی دو رکعت نماز می‌خواند، منتظر حضرت جبرائیل علیه‌السلام است. این احساس طلب، از علایم حُمق است. همان طوری که در روایتی از امیرالمؤمنین علیه‌السلام نقل شده است:

احمق النّاس من یمنع البرّ و یطلب الشّکر و یفعل‌ الشّرّ و یتوقّع ثواب الخیر؛[۱]

نادان‌ترین مردم یا کم‌عقل‌ترین مردم کسى است که احسان نمی‌کند؛ ولی انتظار دارد که از او تشکر کنند و بدى می‌کند؛ ولی توقّع پاداش نیکو را دارد.

بعضی‌ها قاعده را نمی‌دانند که کار و زحمت لازم است و با تنبلى، کارى پیش نمى‌رود. خواب و خوراکِ بیش از حدّ، مانع هستند. از این‌ها هم که انسان نجات پیدا کند، موانع دیگری هست که باید اصلاح شود.

بشر، بزرگ آفریده‌ شده است و نباید اسیر موانعی مانند شهوت و غضب باشد. باید خود و جایگاه خود را بشناسد، باید رشد کند تا حیات طیّبه پیدا کند.

پناه بر خدا از زمانی که انسان، اسیر غضب مى‌شود! مانند یک جانور است که همه حرکات او نشان از چنین غضبى دارد. نادان‌ترین افراد کسى است که با وجود ضعف، خود را قوى مى‌پندارد؛ با وجود نقص، خود را کامل مى‌پندارد و با وجود جهل، خود را دانا فرض می‌کند و با این وجود، خود را طلب‌کار خدا می‌داند. این‌ گونه افراد، دیرتر درمان مى‌شوند. در بیمارى‌هاى روانى، زمانی که بیمار، بیماری خود را قبول دارد، درمان او آسان‌تر است؛ اما بسیاری از بیمارهاى روانى مى‌گویند: اصلاً ما مشکل نداریم؛ از این رو به پزشک هم مراجعه نمی‌کنند. این‌ها به دلیل سرایت جهل است.

انسان باید قبول کند مشکلاتی دارد و ریشه مشکلات از خود اوست و برای از بین بردن ضعفهای خود، خیلى از خداوند، درخواست اصلاح کند و بسیار زحمت بکشد و بیخود و بیجا طلب‌کار خدا نباشد. امیرالمؤمنین علیه‌السلام در نهج البلاغه فرموده‌اند:

فَعَلَیْکُمْ بِالْجَدِّ وَ الِاجْتِهَادِ وَ التَّأَهُّبِ‌ وَ الِاسْتِعْدَادِ وَ التَّزَوُّدِ فِی مَنْزِلِ الزَّاد؛^[۲]

بر شما باد به تلاش و سخت‌کوشی و مهیا شدن و آماده گشتن و تهیه زاد و توشه در جایگاهِ توشه‌گرفتن [دنیا].

  اگر کسى مى‌گوید من خدا را دوست دارم، علامت محبت او بیداری شب است؛ کسی که محبّ خداست، از عشق خداوند چطور مى‌تواند بخوابد؟! نفس قدسى است که مى‌تواند محبّ خداوند متعال باشد و نفس قدسی یعنی نفسى که از شهوت، خیال و وهم، خارج شده باشد.

همچنانکه در روایتی از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است:

کَانَ فِیمَا نَاجَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ عَلَیْهِ السَّلَامُ أَنْ قَالَ لَهُ یَا ابْنَ عِمْرَانَ کَذَبَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ یُحِبُّنِی فَإِذَا جَنَّهُ اللَّیْلُ نَامَ عَنِّی أَ لَیْسَ کُلُّ مُحِبٍّ یُحِبُّ خَلْوَهَ حَبِیبِهِ؛^[۳]

خداوند متعال به حضرت موسی علیه‌السلام فرمود: «دروغ می گوید کسی که گمان می‌کند مرا دوست دارد؛ ولی تمام شب را می‌خوابد. آیا هر محبّی، خلوت کردن با حبیب خود را دوست ندارد»؟!

[۱] . غررالحکم، ص ۷۷

[۲] . نهج البلاغه، خطبه ۲۳۰

[۳] . بحارالانوار، ج۱۳، ص ۳۲۹