کد مطلب  :  ۶۳/ ۸۵/ ۹۵

خداوند متعال در قرآن می فرماید:

وَ فِی السَّماءِ رِزْقُکُمْ وَ ما تُوعَدُون‌‌‌‌‌‌‌؛^[۱]

و روزى شما وآنچه وعده داده شده‌اید، در آسمان است.

اگر بنا شد رزق انسان در آسمان باشد، یک تحلیل درست می‌‌‌‌‌‌‌خواهد که انسان با این قضیه، مبنایی برخورد کند و زیربنای افکار و قواعدش را درست کند. ما رزق را عموماً خوراک می‌‌‌‌‌‌‌دانیم؛ در حالی که رزق، اعم است.

«فِی السَّماءِ رِزْقُکُمْ» به معنای مقدّرات است. در روایتی از امیر المؤمنین علیه‌السلام نقل شده است که تعقیبات نماز صبح، انسان را به رزقش نزدیک‌تر می‌‌‌‌‌‌‌کند از دویدن به دنبال روزی.[۲]

کانال ارتباطی افراد مختلف در همین آسمانی است که رزق انسان، در آن است (فِی السَّماءِ رِزْقُکُمْ وَ ما تُوعَدُون) انسانی که وقت سحر، خواب باشد، آمادگی و ارتباط او کم و چه بسا قطع است. غیر از رزق مادی، باید همه مجموعه رزق را با یک نگاه دید. وقتی انسان، اهمال‌کار باشد، بی‌توجه باشد، خواب باشد، مشغول معصیت باشد،[۳] به تدریج، رزق‌های او کم می‌شود؛ تا جایی که باب رزق او مسدود می‌شود.

در برزخ، بین انسان و عوالم بالا دو گونه موجودات با انسان در ارتباطند؛ یکی ملائکه که دعا و اعمال صالح را بالا می‌‌‌‌‌‌‌برند و رزق را می‌‌‌‌‌‌‌آورند؛ یکی هم شیاطین که وارد کانال‌های ورودی انسان شده، رفت و آمد می‌کنند؛ البته اگر انسان به آن‌‌‌‌‌‌‌ها راه بدهد. شخصی که به شهوات مشغول می‌شود، شیاطین در قلبش می‌‌‌‌‌‌‌نشینند. چه بسا در جلسه روضه رفته است؛ اما هر چه می‌‌‌‌‌‌‌خواهد گریه کند، نمی‌‌‌‌‌‌‌تواند. قرار ندارد؛ چون در بیرون، جایگاهی در قلبش برای شیاطین پر کرده است، دلش نمی‌شکند، هر جلسه‌‌‌‌‌‌‌ای می‌‌‌‌‌‌‌رود، فایده‌‌‌‌‌‌‌ای نمی‌‌‌‌‌‌‌کند. البته این بستگی به افراد دارد؛ یک وقت هم یک جا می‌‌‌‌‌‌‌رود، یک حالی و توجهی پیدا می‌شود و زلال می‌‌‌‌‌‌‌شود که باید مواظبت کند.

وقتی انسان، گرفتار نفس امّاره شد، ارتباط شیاطین، زیاد می‌شود. مثلا اگر بنا باشد ساعت نه صبح، فلان خیر به سمت من بیاید؛ چون زمام کار را دست دیگری داده بودم و به خدا نسپرده بودم، دیر می‌رسم و آن خیر به سمت دیگری می‌رود. این، یک زاویه از حضور شیاطین است. شیاطین انواع و اقسام حضور را در کارهای انسان دارند.

.[۱] سوره ذاریات، آیه ۲۲٫

[۲]. عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ـ علیه السلام ـ أَنَّهُ کَانَ یَقُولُ‌‌‌‌‌‌‌ وَ اللَّهِ إِنَّ ذِکْرَ اللَّهِ بَعْدَ صَلَاهِ الْغَدَاهِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ أَسْرَعُ فِی طَلَبِ الرِّزْقِ مِنَ الضَّرْبِ فِی الْأَرْض‌‌‌‌‌‌‌ (مکارم الاخلاق، ص۳۰۵).

[۳]. عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ـ علیه السلام ـ … وَ لَا یُحْرَمُ الرِّزْقَ إِلَّا بِذَنْبٍ … (مکارم الاخلاق، ص۱۴۷).