کد مطلب  :  ۹۴/۸۵/۷۰

معنای عصمت در انبیا، تنها ترک گناه نیست؛ بلکه عصمت معنای وسیع‌تری دارد. خداوند متعال در قرآن می‌فرماید:  

قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحى‌ إِلَیّ؛[۱]

بگو من تنها بشرى هستم که به من وحى می‌شود

خداوند در این آیه شریفه‌ به دو بُعد بسیار حسّاس در معرفی رسول گرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله و سلم اشاره فرموده است؛ یکی «مِثلیّت» که محدوده مثلیّت را باید شناخت و معنا کرد و دیگری «یُوحى‌ إِلَیّ». همه امتیازات نبوت، مربوط به جمله «یُوحى‌ إِلَیّ» است. کسی که افکار و قوه خیال او پاک است؛ عصمت قوه خیال دارد؛ مخصوصاً به ضمیمه آیه:

وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْیٌ یُوحى؛[۲]

و از روى هوا و هوس سخن نمى‌گوید. گفتار او چیزى جز وحیى نیست که به او نازل مى‌شود.

مطلب روشن‌تر می‌شود.

عمده گرفتاری مردم، موج زدن هوا و هوس در وجود آن‌ها است. وقتی نُطق می‌کنند، کانال خروجی نطق برای اِعمال و ابراز هوا‌های نفسانی قرار می‌گیرد. تا زمانی که افکار ناموزون، در قوه خیال مرور می‌کند، ارتباط نفس ملکوتی با عالم بالا برقرار نمی‌شود. با تصفیه قوه خیال است که معانی از این کانال، به نفس نزول پیدا می‌کند؛ حتی وحی هم همین‌طور است. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و سلم آن‌قدر پاک است که خداوند، این کانال را برای ایشان تضمین کرده است؛ لذا این نُطق، از نفسی پاک برخاسته است. اگر روی این مطلب، خوب کار شود، خیلی از اعتقادات ما در مورد شناخت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و سلم  و ائمه علیهم‌السلام صحیح و کامل می‌شود.

به این نکته هم باید توجه کرد که لازمه عصمت قوه خیال، داشتن ملکات پاک است. اگر کسی یک بار گناه کند، تا مدت‌ها گرفتار آن است. اگرچه در ظاهر هم گرفتار نباشد؛ ولی وجدان و افکارش متشتّت است و او را رها نخواهد کرد.

[۱] . سوره کهف، آیه ۱۱۰٫

[۲]. سوره نجم، آیه ۳و۴٫